Trudno zlekceważyć niepokojącą tendencję, którą ujawniło badanie przeprowadzone przez Instytut Rozwoju Przedsiębiorstw w Krakowie nt. Identyfikacji potrzeb informacyjnych małopolskich przedsiębiorstw w zakresie informacji warunkujących wzrost konkurencyjności i innowacyjności. Pomimo funkcjonowania w regionie specjalistycznych instytucji otoczenia biznesu oraz organów instytucji samorządowych, które z założenia powinny szerzyć wiedzę na temat możliwości podejmowania inwestycji i rozwoju eksportu w Małopolsce, jak również prowadzonej regionalnej polityki rozwoju, zauważalny jest ciągły deficyt w zakresie zaspokojenia kluczowych potrzeb informacyjnych przedsiębiorstw w tym zakresie.

Zjawisko istnienia barier informacyjnych jest o tyle negatywne, iż informacja, rozumiana jako uporządkowane dane istotne w procesie podejmowania decyzji, stanowi strategiczny czynnik sprzyjający zwiększaniu konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw. W ten sposób pod znakiem zapytania stoi efektywna budowa nowoczesnej gospodarki w Małopolsce – jedno z priorytetowych założeń strategii rozwoju województwa małopolskiego na lata 2007-2013, z perspektywy której wielką wagę przypisuje się realizacji wizji Małopolski jako regionu innowacyjnego i aktywnego gospodarczo.

Naprzeciw temu założeniu wychodzą autorzy badania, mając na uwadze pozytywne zmiany, którymi winna skutkować przeprowadzona analiza. Badanie zainicjowano w celu zdiagnozowania niezaspokojonych potrzeb przedsiębiorstw - uświadomionych, subiektywnych i odczuwanych rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym a stanem pożądanym. Selekcji potencjalnych obszarów informacyjnych dokonano na podstawie swobodnych wywiadów, przy czym respondenci – przedstawiciele średnich i dużych przedsiębiorstw - ocenili je jako strategiczne dla stymulowania rozwoju własnych firm.

W aspekcie instytucji odpowiedzialnych za wdrażanie instrumentów wspierania procesów inwestycyjnych i rozwoju działalności eksportowej, wyniki badania obnażyły ich nieudolność w obszarze skutecznej promocji własnej działalności.

Z powyższych badań wynika, że firmy potrzebują informacji o wszelkich możliwościach, które są w stanie wpłynąć na ich pozycję na rynku. Jeżeli same nie są w stanie odnaleźć konkretnych informacji, zadaniem instytucji jest tę wiedzę zapewnić. Tymczasem organy te nie zaspokajają oczekiwań przedsiębiorstw przede wszystkim w zakresie możliwego do uzyskania wsparcia administracyjno-organizacyjnego w zakresie procesu inwestycyjnego. Problem ten zgłosiło blisko 70% badanych przedsiębiorstw. Zgodnie z opinią dra Marcina Nytko, autora raportu, przedsiębiorstwom szczególnie zależy na zwiększeniu poziomu wsparcia ze strony regionalnych instytucji publicznych i instytucji otoczenia biznesu w wyszukaniu odpowiedniego terenu inwestycyjnego oraz wsparcia organizacyjnego (tzw. business assistance) w uzyskaniu niezbędnych pozwoleń. Ele-mentem pożądanym jest także aktywne wsparcie urzędów pracy w rekrutacji pracowników, którzy podejmą pracę po realizacji inwestycji.

Wyniki badań potwierdziły również niedostateczny poziom informacji dotyczących możliwego do uzyskania wsparcia w zakresie rozwoju eksportu - ponad 37 proc. przedsiębiorstw określiło informacje w tej dziedzinie w kategorii trudno dostęp-nych, przy 45% niezdecydowanych. Na uwagę zasługuje fakt, iż były to zarówno przedsiębiorstwa eksportujące, jak i nie zaangażowane w działalność eksportową. Można zatem wnioskować, że sytuacja ta rzutuje na proces inicjowania i dynamizowania ekspansji eksportowej. Oczekiwania przedsiębiorstw można w tej kwestii zdefiniować zasadniczo jako pełniejszą informację na temat możliwości uzyskania dotacji na rozwój działalności eksportowej, nawiązania współpracy z partnerami zagranicznymi poprzez udział w targach i misjach zagranicznych, czy też działalności i oferty organizacji wspierających rozwój eksportu.

Należy ponadto zwrócić uwagę na zasadniczą barierę dla rozwoju przedsiębiorczości w regionie, która ma swoje źródła w niewystarczającej informacji na temat dostępnych dla przedsiębiorstw ulg i dotacji inwestycyjnych. Taki pogląd wyraziło 65% badanych przedsiębiorstw.

Ponadto informacje dotyczące polityki rozwoju gospodarczego prowadzonej przez władze regionalne i lokalne ocenione zostały przez ponad 60% przedsiębiorstw jako zdecydowanie niewystarczające. Wiedza na temat celów, planów czy konkretnych działań instytucji pozwoliłaby na odpowiednie dostosowanie długofalowej strategii rozwoju małopolskich przedsiębiorstw.

Pomimo negatywnej sytuacji w kluczowych dla przedsiębiorstw obszarach, badanie pozwoliło określić również takie dziedziny, w relacji do których większość z badanych wskazała, że dostępne informacje są dla nich wystarczające. Dotyczy to przede wszystkim informacji w zakresie dostępnych na rynku technologii innowacyjnych, rynku pracy i koniunktury gospodarczej.

Ogólnie rzecz biorąc, sytuacja ta może być trafnie oceniana w kategorii niewykorzystanych możliwości. Powinna zatem skłonić instytucje do głębszej refleksji na temat metod promocji swojej oferty dla przedsiębiorstw w zakresie wsparcia ich rozwoju.

Źródłem inspiracji i bodźcem do podjęcia konkretnych działań powinny stać się często przytaczane osobiste opinie przedsiębiorców: „są to informacje, których trzeba szukać (…) nie są łatwo dostępne”, „na pewno brak jest kompleksowej informacji, brak jest propozycji dla firm, które chcą inwestować (…)” czy też „wsparcie nie funkcjonuje”. Autorzy raportu podkreślają, że w najbliższych miesiącach strategicznym celem jego adresatów, tj. władz regionalnych i lokalnych, jak również uczelni wyższych, mediów i instytucji otoczenia biznesu, winno być dostarczenie małopolskim przedsiębiorstwom informacji z zakresu tych obszarów, w których zidentyfikowano najgłębszy deficyt informacyjny, tj. wsparcie administracyjno-organizacyjne procesu inwestycyjnego, wsparcie w zakresie rozwoju eksportu, dostępne ulgi i dotacje inwestycyjne oraz polityka rozwoju gospodarczego prowadzona przez władze regionalne i lokalne. Zasadniczo akcent położony został na ukierunkowanie i usprawnienie polityki informacyjnej władz regionalnych i lokalnych, działalności informacyjnej instytucji otoczenia biznesu i mediów, a także rozwój edukacji i badań naukowych. Zgodnie z założonym celem, wyniki badań mają służyć podejmowaniu przez wyżej wymienione podmioty dodatkowych inicjatyw w oparciu o zidentyfikowane potrzeby informacyjne małopolskich przedsiębiorstw. Z punktu widzenia przedsiębiorstw uznawanych za beneficjentów ostatecznych badania, przyczyni się to do ożywienia tempa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności, usprawniając jednocześnie proces decyzyjny i pozwalając na wypracowanie odpowiedniego profilu długofalowych planów strategicznych przedsiębiorstw w tym obszarze.

Badanie zrealizowano w okresie lipiec-sierpień 2009 r. na zlecenie Zarządu Województwa Małopolskiego w ramach projektu Małopolskie Obserwatorium Gospodarki. Ze względu na tematykę analizy, należy uznać je za pierwszy tego typu projekt w regionie. Badanie przeprowadzono na grupie właścicieli/współwłaścicieli oraz wyższej kadry zarządzającej 520 przedsiębiorstw, mających siedzibę w Małopolsce.