Firma może być konkurencyjna w danym momencie, ale to nie oznacza, że będzie konkurencyjna za miesiąc lub pół roku. Dzieje się tak, ponieważ wielu managerów, dyrektorów i prezesów nie rozumie, że konkurencyjność przejawia się w firmie na dwa, zasadniczo odmienne, sposoby.
Te sposoby to: spojrzenie statyczne (w danym momencie, głównie miesiącu rozliczeniowym) lub dynamiczne (biorąc pod uwagę upływ czasu). Konkurencyjność w sensie statycznym jest czymś w rodzaju fotografii zestawu cech określonego obiektu, jakie opisują jego konkurencyjność. Jest odpowiednikiem cechy, atrybutu, rezultatu, wyniku. Można więc być konkurencyjnym w danym momencie i to bardzo dobra cecha firmy. Ale czy w przyszłości będzie równie różowo? Konkurencyjność w sensie dynamicznym jest bowiem zestawem, ciągiem, sekwencją stanów, które ujmują aspekt statyczny. Konkurencyjność rozpatrywana z dynamicznego punktu widzenia jest to dochodzenie do określonego stanu konkurencyjności, podejmowanie odpowiednich działań.
Dlatego też w myśleniu o konkurencyjności należy posługiwać się dwoma terminami: konkurencyjność ex post i konkurencyjność ex ante.
Konkurencyjność ex post to obecna pozycja konkurencyjna czyli fotografia stanu konkurencyjności określonego obiektu w danym momencie. Osiągnięta pozycja konkurencyjna jest wypadkową zrealizowanej strategii konkurencyjnej i strategii konkurencyjnych rywali. Konkurencyjność ex post to pozycja zdobyta w wyniku procesu konkurowania, czyli konkurencyjność w sensie procesowym.
Konkurencyjność ex ante jest to przyszła pozycja konkurencyjna. Jest ona określona między innymi przez relatywną (odniesioną do umiejętności rywali) zdolność firmy do konkurowania w przyszłości. Zdolność ta nosi osobną nazwę „potencjał konkurencyjny”. Budowę, a następnie wykorzystanie potencjału konkurencyjnego, opisuje strategia konkurencyjna planowana lub zamierzona. Strategia konkurencyjna umożliwia przejście od wymyślonego/opracowanego/zaplanowanego potencjału konkurencyjnego czyli konkurencyjności potencjalnej (ex ante) do konkurencyjności rzeczywistej czyli zrealizowanej (ex post).
Strategie konkurowania są stosowane po to, aby konkurujący obiekt mógł zająć jak najlepszą pozycję konkurencyjną. Skuteczne zrealizowanie strategii konkurencyjnej wymaga osiągnięcia pozycji konkurencyjnej na rynku względem konkurentów. Przejście od pozycji zajmowanej obecnie do pozycji pożądanej w przyszłości wiąże się ze zdobyciem przewagi konkurencyjnej czyli zdobycia i zakomunikowania rynkowi przewagi nad konkurentami w jednym lub kilku wymiarach sprzedawanych produktów lub świadczonych usług. Dla przedsiębiorstw wymiary te są dość dobrze znane i opisane w literaturze przedmiotu oraz czasopismach branżowych o zarządzaniu i marketingu. Są to m.in. jakość produktów, cena, odmienność oferowanych produktów, elastyczność dostosowywania produktów do potrzeb odbiorców, częstsze od innych wprowadzanie na rynek nowych produktów, zapewnianie potencjalnym klientom dobrego dostępu do produktów (rozwinięta sieć dystrybucji i informacji), szerokość asortymentu, reklama, promocja sprzedaży, zakres świadczonych usług przedsprzedażnych, zakres świadczonych usług posprzedażnych, ceny usług posprzedażnych, jakość usług posprzedażnych, warunki i okres gwarancji, wizerunek firmy, marka produktu, warunki płatności, rozbudzanie nieznanych dotychczas potrzeb (kreowanie potrzeb).
